Η συγγνώμη που άργησε

Σε ένα πρόσφατο άρθρο της Guardian, διάβασα σήμερα πως η Εκκλησία της Νορβηγίας ζήτησε συγγνώμη από τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα για δεκαετίες διακρίσεων. Είπαν «συγγνώμη για τον πόνο και τη ντροπή που προκαλέσαμε».

Και κάπως κόλλησα εκεί. Στη λέξη «συγγνώμη». Όχι τη λέξη, το βάρος της.

Γιατί σκέφτομαι πόσο δύσκολο είναι να πεις «συγγνώμη που δεν είδα». Που δεν κατάλαβα. Που κοίταξα χωρίς να δω. Και πόσες φορές το κάνουμε όλοι — κι εγώ, μέσα απ’ τη φωτογραφία μου.

Για χρόνια, η Εκκλησία έβλεπε τους ανθρώπους μέσα από ένα φίλτρο. Ένα preset ηθικής, κοινωνικό, «σωστό». Και κάθε φορά που κάποιος δεν ταίριαζε στο κάδρο, απλώς τον έκοβε.

Αυτό είναι το πιο σκληρό είδος αποκλεισμού: να μην έχεις θέση στο κάδρο κανενός.

Στο Project Unposed, προσπαθώ να κάνω το αντίθετο. Να μη βάζω τους ανθρώπους στο κάδρο που θέλω, αλλά να ανοίγω το κάδρο μέχρι να χωράνε όλοι. Όχι επειδή «πρέπει», αλλά επειδή μόνο έτσι υπάρχει αλήθεια.

Δεν υπάρχει τίποτα πιο όμορφο από έναν άνθρωπο που δεν παριστάνει τίποτα. Που αγαπά όπως του βγαίνει, που αγκαλιάζει χωρίς να κοιτάζει γύρω του ποιος βλέπει. Κάθε φορά που φωτογραφίζω ένα ζευγάρι, μια οικογένεια, μια γιορτή, ψάχνω αυτό το μικρό, άγουρο σημείο όπου πέφτουν οι άμυνες. Εκεί που σταματά η πόζα και αρχίζει η ψυχή. Εκεί που δεν υπάρχει «κανονικό» — υπάρχει μόνο άνθρωπος.

Και σκέφτομαι, πόσο παρόμοιο είναι αυτό με τη συγγνώμη της Εκκλησίας. Όχι στο θρησκευτικό κομμάτι — στο ανθρώπινο. Η στιγμή που μια κοινωνία, ένας θεσμός, ένας άνθρωπος λέει «έκανα λάθος», είναι η στιγμή που σπάει το κάδρο του. Που αφήνει χώρο να χωρέσει η πραγματικότητα όπως είναι.

Η φωτογραφία είναι ακριβώς αυτό:

Η πράξη του να βλέπεις χωρίς να κρίνεις.

Να μην «διορθώνεις» τους άλλους στο κάδρο σου για να φαίνονται όπως τους θέλεις. Να τους αφήνεις να είναι όπως είναι — κι εσύ να στέκεσαι απέναντί τους με ευθύνη, με τρυφερότητα.

Αυτή η είδηση από τη Νορβηγία δεν είναι απλώς μια «απολογία» ενός θεσμού. Είναι ένα μάθημα για όλους μας. Για το πώς η εικόνα που έχουμε για τον κόσμο μπορεί να πληγώσει. Για το πώς τα βλέμματα που δεν χωράνε την αλήθεια του άλλου, τελικά γίνονται μαχαίρια. Και για το πώς το να δεις, στ’ αλήθεια να δεις, είναι πολιτική πράξη. Είναι συγγνώμη και αποδοχή μαζί.

Δεν φωτογραφίζω γάμους για να αποδείξω πόσο όμορφοι είναι οι άνθρωποι. Φωτογραφίζω για να δείξω ότι είναι ήδη όμορφοι. Χωρίς preset, χωρίς “τέλεια” φώτα, χωρίς manual για το πώς «πρέπει» να είναι ο έρωτας.

Κι αν κάτι με συγκινεί σε αυτή τη συγγνώμη της Νορβηγικής Εκκλησίας, είναι ότι δείχνει πως το φως πάντα βρίσκει τρόπο να περάσει. Ακόμα κι αν άργησε. Ακόμα κι αν χρειάστηκε να σπάσουν τα τζάμια για να μπει.

Μακάρι να φτάσουμε όλοι εκεί — να μη χρειάζεται να ζητάμε συγγνώμη για το πώς αγαπάμε ή για το ποιοι είμαστε. Να μην χρειάζεται να ποζάρουμε για να μας αποδεχτούν. Να μη χρειάζεται να “ταιριάζουμε στο κάδρο”.

Η αληθινή φωτογραφία, όπως κι η αληθινή ζωή, δεν είναι για να αποδείξει κάτι. Είναι για να θυμίσει πως είμαστε ήδη μέσα στο φως. Όλοι.

---